De derde crisis is in aantocht. Wat is er toch mis gegaan?

 De afgelopen jaren lijkt Nederland en de rest van de wereld zich van crisis naar crisis te slepen. Wat is er nu eigenlijk precies aan de hand? Waar is het mis gegaan en hoe komt het dat we er maar niet uit lijken te komen? In de komende weken zal Banger Sisters een helder overzicht geven van de ontwikkelingen op crisisgebied. We beginnen bij de eerste crisis, de kredietcrisis, die in 2007 in volle hevigheid toesloeg.

Deze crisis kwam vanzelfsprekend niet zomaar uit de lucht vallen, al leek dat voor veel Nederlanders wel zo. Al in de tweede helft van 2006 ging het met de huizenmarkt in de Verenigde Staten niet meer zo goed. De Amerikaanse Federale Bank, de Federal Reserve, had de rente verhoogd, waardoor veel Amerikanen betalingsachterstanden opliepen. Op het moment dat hun rentevaste periode afliep, moesten zij immers ineens veel meer rente betalen, waardoor hun hypotheekkosten flink stegen. Wie dat niet kon betalen, belandde in de financiële problemen. Daarnaast waren de huizenprijzen zo hoog geworden, dat een huis kopen haast onbetaalbaar en dus erg onaantrekkelijk was geworden.

Alsof de ellende nog niet groot genoeg was, bleek later dat veel huizenkopers een te rooskleurig beeld hadden geschetst van hun financiële situatie. Hypotheekverstrekkers hadden op hun beurt onvolledige of onjuiste informatie gegeven over de risico's van de hypotheken, om vooral zoveel mogelijk winst te maken. Ook werden er aan wanbetalers en mensen met sterk wisselende inkomens moeiteloos hypotheken verstrekt.

Liever geen eigen huis
De belangstelling voor het kopen van een eigen huis begon dus af te nemen, terwijl er ondertussen  steeds meer woningen op de markt kwamen van mensen die noodgedwongen moesten verkopen. En dan gaat het marktprincipe werken: als er een overschot is, daalt de prijs. De huizenprijzen kelderden dus en de huizen die wel verkocht werden, leverden in veel gevallen minder op dan de hypotheekschuld. In eerste instantie waren het vooral de kleine hypotheekverstrekkers die hierdoor in de problemen raakten.

Hypotheekbanken hadden echter via ingewikkelde constructies hun leningen doorgeleend aan andere financiële instellingen. Daardoor werd het onduidelijk wie er moest opdraaien voor de niet-afbetaalde hypotheken. Tussen banken groeide het wantrouwen en het werd steeds lastiger om de waarde van de financiële constructies te bepalen. De banken namen daarom het zekere voor het onzekere en verminderden op hun balansen de waarde van de doorgeleende hypotheken. Hierdoor moesten zij miljarden afschrijven .

De banken vallen (bijna) om
De financiële markten over de hele wereld zijn met elkaar verbonden en hierdoor kwamen uiteindelijk ook in Europa de banken in de problemen. De banken werden wantrouwig en terughoudend  en ze verstrekten nauwelijks nog leningen. Niet aan consumenten en bedrijven, maar ook niet aan elkaar. De overheid moest dus inspringen om de banken te steunen. Concreet betekende het dat er miljarden op tafel moesten komen, om te zorgen dat de banken niet failliet gingen. Voor sommige landen was dit echter een te zware financiële belasting. Deze landen hadden dan op hun beurt weer steun nodig van andere landen.

Consumenten wachten af
Door alle ontwikkelingen kreeg de consument steeds minder vertrouwen in de economie en hij hield de hand op de knip. Er werd minder uitgegeven, waardoor bedrijven minder omzetten.  En als bedrijven minder verkopen of produceren, leidt dat logischerwijs meestal tot ontslagen. Dan stijgt de werkeloosheid, als gevolg daarvan daalt het consumentenvertrouwen, men geeft nog minder uit...En zo gaan we in een kringetje naar beneden. Kortom: Wat begon als een huizencrisis in de Verenigde Staten, ontpopte zich uiteindelijk als een wereldwijde economische crisis.

Rond 2009 rollen we door in de Eurocrisis en daar zal het volgende artikel dan ook over gaan. Tot die tijd, houd vertrouwen, want iedere economie kent door de eeuwen heen hoogte- en dieptepunten.