Sinds de jaren ’90 kent Nederland een rijkdom aan musicalproducties. Generaties van nu groeien op met grote theatershows, waarin we acteurs zoals Simone Kleinsma, Jim Bakkum en Chantal Janzen tegenkomen. Vooral jeugd heeft vaak geen weet van de klassieke versies die misschien wel dateren uit een periode waarin zelfs hun ouders nog geboren moesten worden. In de reeks ‘The Sound of Musicals’ neemt Banger Sisters je mee naar de tijden van weleer!
De term ‘musical’ stamt uit het begin van de vorige eeuw. Het verwijst naar een vorm van theater waarbij muziek, liedjes en dans worden gecombineerd met gesproken dialogen. Je zou kunnen zeggen dat het een voornamelijk uit zang en dans bestaande toneeluitvoering is. Voor het eerst werden ze geproduceerd aan het einde van de 19e eeuw in New York. Daar bevindt zich een belangrijke weg die begint in Manhattan en via de Bronx eindigt in Westchester County: Broadway. De naam is een letterlijke vertaling van het Nederlandse ‘brede weg’ en stamt uit de tijd van de eerste immigranten. In het gebied bevindt zich een grote concentratie van theaters en het staat dan ook wel bekend als het hart van de Amerikaanse theaterwereld.
Rond 1750 ontstonden hier de eerste theaters, waar voornamelijk toneelstukken werden opgevoerd van schrijvers zoals Shakespeare. Gaandeweg kwamen er ook voorstellingen in het genre ‘kluchten’ en een toneelvorm die ‘ballad opera’ werd genoemd: satirisch gesproken teksten die werden afgewisseld door liederen. Hieruit ontstond de traditie van ‘vaudeville’, welke theatervoorstellingen als voorloper van de hedendaagse ‘stand-up comedy’ gelden. Daarnaast kwam het begrip ‘revue’ in opkomst, waarin lichtkomische sketches werden afgewisseld met dans, zang en variété. De eerste musicals vertoonden kenmerken hiervan, maar weken af omdat ze een doorlopend verhaal vormden en niet uit losse scènes bestonden. Daarmee werd de musical tevens verwant aan het geheel gezongen toneel, net als bij operette. In latere tijden ontstonden hierin ook nieuwe stromingen, zoals bijvoorbeeld de rock-opera.
Producties die als eerste musical in de geschiedenis beschouwd worden, dateren uit de tweede helft van de 19e en het begin van de 20e eeuw. Met name worden hierbij ‘The Black Crook’ en ‘Show Boat’ genoemd. Broadway werd een toonaangevende plaats voor de musical, terwijl dit vanaf de jaren ’60 in Europa ging gelden voor het West End in Londen. Ook hier bevinden zich naast bioscopen, clubs en andere uitgaansgelegenheden, vele theaters met vooral aandacht voor de musical. Beroemde langlopende producties waren door de jaren heen onder andere: ‘Hair’, ‘Cats’, ‘Les Misérables’, ‘Evita’ en ‘Phantom of the Opera’. Meer populair te noemen musicals van wat latere tijd zijn bijvoorbeeld de producties ‘Grease’ en ‘Fame’. Vele van deze uitvoeringen werden niet zozeer bekend van de theatervoorstellingen, maar van de filmversies waarin ze werden uitgebracht en waarmee ze wereldwijd bij een groot publiek onder de aandacht kwamen. Zonder afbreuk te doen aan de theater-achtergrond, zal het in deze reeks als uitgangspunt genomen worden om erover te vertellen. Je zult er maandelijks bij ons over kunnen lezen en de eerste musical waaraan we aandacht besteden is: ‘The Sound of Music’.
Eva Krap
Nancy Walburg
