Alles lijkt tegenwoordig open en bloot besproken te kunnen worden, maar ook zijn er nog steeds onderwerpen waarvoor dat niet of in veel mindere mate geldt. Een van die zaken waarover we nauwelijks praten is de dood. Banger Sisters doorbreekt dit taboe met een serie artikelen die informatief zijn, maar waarin ook aandacht zal zijn voor meer. Deze keer het vervolgartikel over de ‘aankleding’ van een uitvaart.
Rituelen van leven en dood zijn onlosmakelijk verbonden met bloemen en boeketten. Zoals we ze terugvinden bij een huwelijk, geldt dit ook voor een uitvaart. Van oudsher zijn er bepaalde bloemensoorten die ook wel ‘rouwbloemen’ worden genoemd. Het gaat onder meer om aronskelken, lelies en rozen. Gerelateerde kleuren zijn bijvoorbeeld wit (reinheid), blauw (goddelijkheid) en paars (rouw). Bij een traditionele begrafenis zal er doorgaans minimaal één boeket op de kist geplaatst zijn. Daarnaast kan er sprake zijn van kleinere boeketten en komen ook rouwkransen voor. Deze zijn geliefd vanwege de oneindigheid die ermee gesymboliseerd wordt. Een goed gesorteerde bloemenwinkel kan er in voorzien en er zijn tegenwoordig ook speciaalzaken waar uitsluitend rouwbloemen verkrijgbaar zijn. Modernere visies zorgen voor andere bloemensoorten en kleuren, als ook manieren waarop ze gebruikt worden. Het kan bijvoorbeeld gaan om rouwtakken of het verstrooien van bloemblaadjes tijdens de uitvaart. Ook komt het voor dat alle aanwezigen een enkele bloem meenemen, waarmee bijvoorbeeld de kist wordt bedekt. Na afloop van de plechtigheid kunnen bloemstukken geprepareerd worden en zo, bijvoorbeeld door belijsting, een blijvende herinnering vormen. Dit kan door processen van indroging, maar ook verharsing of verzilvering behoort tot de mogelijkheden.
Een ander onderdeel van uitvaartrituelen wordt gevormd door muziek. Dit kan religieus bepaald zijn en bijvoorbeeld bestaan uit psalmen. Latijnse liederen die veelvuldig ten gehore worden gebracht zijn onder andere het ‘Requiem’, het ‘Ave Maria’ en het ‘Ave Verum’. De klassieke muziek is een andere soort die vanuit tradities met uitvaarten verbonden wordt. Dit zijn de werken van componisten zoals Bach, maar ook de wat ‘lichtere’ muziek zoals ‘De vier jaargetijden’ van Vivaldi. Ook de hedendaagse muziek biedt veel dat met grote regelmaat bij uitvaarten te beluisteren valt. In de top tien van meest voorkomende songs staan onder meer: ‘Angels’ van Robbie Williams, ‘Stairway to Heaven’ van Led Zeppelin en sinds de dood van Lady Di ook ‘Candle in the Wind’ dat Elton John componeerde en zong tijdens de voor haar gehouden uitvaartplechtigheid. Bij de muziekkeuze kan ook worden gekeken naar hetgeen waar de overledene zelf graag naar luisterde of misschien kan er tijdens de ceremonie ‘live’ worden opgetreden. Een voorbeeld is een door kinderen van de familie voorgedragen lied.
Wat bij een uitvaart niet te vermijden valt, is het vervoer van de overledene en eventueel ook de aanwezigen. Met name wordt hiermee bedoeld: de gang van kerk of uitvaartcentrum naar begraafplaats of crematorium. In vroeger tijden, waarin de mensen nog ter aarde werden besteld was dit meestal in eigen omgeving. Voor de komst van de automobiel werd een overledene vervoerd met paard en wagen, waarachter de uitvaartgangers lopend volgden. Tegenwoordig is vervoer per auto vaak noodzakelijk, alleen al omdat niet iedere plaats over een eigen crematorium beschikt en de af te leggen afstand groot kan zijn. We zullen allemaal wel de grote, meestal zwarte rouwwagens kennen; ze zijn voorzien van en herkenbaar aan de zwarte vlaggetjes die ze voeren. Soms is er sprake van een stoet die wordt gevormd door de zogenaamde ‘volgauto’s’ voor genodigden. Vervoer kan ook een andere invulling hebben, bijvoorbeeld afhankelijk van geografie; in gebieden met waterwegen zou het ook om een boot kunnen gaan. Uitvaartvernieuwend zijn vervoermiddelen als een rouwfiets of een uitvaartbus.
Over twee weken is er weer een nieuwe aflevering van deze reeks!
Eva Krap
Nancy Walburg
